Αλλά θέλω πραγματικά να καταλάβεις τι σου λέω.
Από το «Ο Σούπερ Βάτραχος σώζει το Τόκιο» του Χαρούκι Μουρακάμι
Όταν εμφανίζεται ένας μεγάλος βάτραχος σαν εμένα -
- και σου ζητά να τον πιστέψεις -
- είναι λογικό να δυσκολεύεσαι πολύ.
Αλλά σε χρειάζομαι πραγματικά στη μάχη ενάντια στο Σκουλήκι.
Οι τακτικοί ακροατές ξέρουν πως αγαπάμε την Ιαπωνία. Την ονειρευόμαστε!
Η σημερινή μας καλεσμένη έχει μεταφράσει πολλά ιαπωνικά μπεστ σέλερ -
- και θα μας ταξιδέψει στην Ιαπωνία και στον κόσμο των πνευμάτων.
Η Μέτε Χολμ είναι το λογοτεχνικό αστέρι, η Δανίδα μεταφράστρια του Μουρακάμι.
Επίκειται να λάβει το Λογοτεχνικό Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν.
- Καλώς ήρθες, Μέτε Χολμ. - Ευχαριστώ.
Είναι κοινή αντίληψη στην Ιαπωνία πως υπάρχει παράλληλος κόσμος;
Είναι συνηθισμένο στην ιαπωνική λογοτεχνία και νοοτροπία.
Οι δύο κόσμοι αλληλοκαλύπτονται, τα ιαπωνικά είναι πιο ρευστά από τα δανικά -
- οπότε στη μετάφραση μπορεί να δυσκολεύεσαι να διατηρήσεις αυτό...
...το αόρατο σύνορο που διασχίζεις συνεχώς χωρίς να ξέρεις πού βρίσκεσαι.
Η πρώτη μου ανάμνηση από διάβασμα είναι καθισμένη με τον μπαμπά μου.
Μου έμαθε να διαβάζω όταν πήγαινα σχολείο -
- γιατί το διάβασμα ήταν δύσκολο για μένα.
Θυμάμαι ξεκάθαρα να κάθομαι στην καρέκλα με τον μπαμπά μου και να διαβάζω.
Οι εικόνες, το βιβλίο και το να καθόμαστε μαζί μ' ένα βιβλίο ήταν σημαντικά.
Νομίζω πως πάντα με γοήτευαν οι παράλληλες πραγματικότητες.
Το να έχω κόσμους άγνωστους στους άλλους.
Οι γονείς μου πρέπει να είχαν τσαντιστεί τόσο πολύ μαζί μου.
Θυμάμαι τον μπαμπά μου να μου φωνάζει να βοηθήσω στις δουλειές του σπιτιού.
Αλλά εγώ δεν ήμουν εκεί.
Φανταστείτε να είστε μεταφράστρια -
- και η μητέρα σας να σας λέει: «Τι θα ήσουν χωρίς τον Μουρακάμι;»
Και είναι δύσκολο να το σκεφτείς, γιατί τότε δεν θα ήμουν κανείς;
Δεν είμαι συγγραφέας.
Απλώς ξαναδουλεύω λόγια, σκέψεις και ύφος κάποιου άλλου.
Και αυτό απαιτεί πολλές γνώσεις υποβάθρου.
Οπότε, παρακολουθώ στενά τη ζωή και το υπόβαθρο ενός συγγραφέα -
- και τον τρόπο που χειρίζεται τις λέξεις.
Άρα, δεν υπάρχει...
...δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η τελειότητα.
Η τέλεια πρόταση ή η τέλεια λογοτεχνία, η λέξη έχει και τις δύο έννοιες.
Όπως ακριβώς δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η τέλεια...
...ανικανότητα, απελπισία ή θλίψη.
Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η τέλεια πρόταση -
- όπως ακριβώς δεν υπάρχει η τέλεια απελπισία.
Ή η απόλυτη. Είναι τέλεια ή απόλυτη;
Απόλυτη;
Και η «πρόταση» μπορεί να είναι απλώς «κείμενο» ή...
Κανείς δεν γράφει τέλεια, ούτε βιώνει την τέλεια απελπισία.
Αυτή η πρόταση είναι γεμάτη δυνατότητες.
Τραγούδι του Ανέμου Μετάφραση: Μέτε Χολμ
«Η 'τέλεια' πρόταση δεν υπάρχει. Όπως δεν υπάρχει και η τέλεια απελπισία».
- Χαίρομαι που σε βλέπω. - Έφερες βιβλία;
Ναι, γιατί έχω τις δικές μου ιδέες για το εξώφυλλο.
- Τι έκανες όλο αυτόν τον καιρό; - Θέλεις να δεις;
Ναι! Ανυπομονώ τόσο πολύ!
- Ελπίζουμε πραγματικά να σου αρέσει. - Και είναι ακόμα προσχέδιο.
- Είναι προσχέδιο, ναι. - Οπότε πρέπει να έχουμε ανοιχτό μυαλό.
Δεν έχουν ενωθεί ακόμα. Είναι στημένα ως δύο ξεχωριστά βιβλία.
Αυτό είναι το πρώτο, και αυτό το δεύτερο.
Λοιπόν, αυτό είναι...
Είναι όλα πολύ ωραία και λιτά, αλλά γιατί ένας άντρας που πέφτει;
Εξαιτίας του «Χρονικού του Κουρδιστού Πουλιού»;
Όχι...
Είναι αυτός ο μοναχικός άντρας που αιωρείται μέσα στο βίωμα του κενού.
- Αυτή είναι η ιδέα μας. Αλλά... - Δεν νομίζω να αρέσει στον Μουρακάμι.
- Δεν θέλει άντρα που πέφτει; - Όχι πάλι τα ίδια.
Νομίζω πως θα πει όχι. Νομίζω... Απλώς...
Ούτε αυτές οι γραμματοσειρές μ' αρέσουν. Αλλά αυτό είναι προσωπικό γούστο.
Τι λες για ένα κολάζ χρωμάτων;
Και μερικές μπάλες να πετούν τριγύρω. Ή τον Αρουραίο.
- Μίκαελ, φαίνεσαι απελπισμένος. - Ναι. Εν μέρει επειδή λείπει ο Αρουραίος!
Ο καλύτερός του φίλος λέγεται Αρουραίος, και τον ψάχνει.
Αλλά μετά μετατρέπεται σε πρόβατο. Τι βαρετό.
Ίσως τα χρώματα να είναι πολύ ξεθωριασμένα.
Ποτέ δεν ήμουν τόσο καλή στο -
- να εντάσσομαι στην κοινωνική ζωή -
- όπου πρέπει να φέρεσαι συγκεκριμένα για να χωρέσεις σε μια ομάδα.
Έτσι έφτιαξα άλλους χώρους. Μυστικούς χώρους.
Νομίζω πως κι εσύ το κάνεις αυτό, όταν ταξιδεύεις μόνη σου.
Είναι μια ευκαιρία να ζήσεις περισσότερες από μία ζωές.
Ξενοδοχείο Tokyu Stay, στο Γκαϊενμάε, παρακαλώ.
- Πόση ώρα θα πάρει; - 30 με 40 λεπτά.
Εντάξει, ευχαριστώ.
Πραγματικά χρειάζομαι να είμαι μόνη όταν μεταφράζω.
Γιατί απορροφώμαι τελείως.
Καλησπέρα. Μέτε Χολμ.
- Είναι πολύ νωρίς για να κάνω check-in; - Αυτή τη στιγμή...
Αλλά η μοναξιά μπορεί επίσης να είναι κάτι καλό.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι χαρακτήρες προχωρούν μέσα από τη μοναξιά.
Η τέλεια πρόταση δεν υπάρχει.
Κρίστιαν;
Γεια σας!
- Πόσα χρόνια πέρασαν; - Δεν ξέρω.
25... Και βάλε!
Δεν υπάρχει κάτι τέλειο...
Ναι, δεν υπάρχει τέλειο κείμενο.
Όπως ακριβώς δεν υπάρχει η τέλεια απελπισία, σωστά;
Σωστά;
Το να το μεταφράσεις ως «πρόταση» θα ήταν πολύ φτωχό.
Γιατί η «πρόταση» είναι «μπουν» και όχι «μπούνσο».
Είναι το σύνολο που δύσκολα τελειοποιείται ή που δεν τελειοποιείται ποτέ.
Ίσως καταφέρεις να κάνεις μία πρόταση τέλεια -
- αλλά το να κάνεις το σύνολο ένα τέλειο όλον είναι αδύνατον.
Η τεχνική πλευρά της μετάφρασης δεν είναι τόσο δύσκολη -
- όσο το να ανταποκριθείς στις προσδοκίες.
- Μερικές προτάσεις ακατανόητες. - Ναι, κάποιες μπορεί να είναι δύσκολες.
Πρέπει να αποδώσεις την ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο Μουρακάμι στα βιβλία του.
Πρέπει να μείνεις πιστή σ' αυτό, ώστε ο Μουρακάμι να διαβάζεται -
- με τον ίδιο τρόπο στις χώρες μας όπως και στην Ιαπωνία.
Στον στενό μας κύκλο, μιλάμε συχνά για «στιγμές Μουρακάμι».
Κάνεις μια εντελώς φυσιολογική συζήτηση, και ξαφνικά περνάει ένα σαλιγκάρι, ή...
Μέσα σε μια κανονική πραγματικότητα, συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο.
Σαν να λέει ότι οι απλοί άνθρωποι είναι φανταστικοί και ξεχωριστοί.
Και πάντα αναρωτιόμουν αν έχουμε κάτι κοινό -
- που μας κάνει να νιώθουμε τόσο οικεία στον κόσμο του Μουρακάμι.
Αν υπάρχει κάποιος λόγος που μας αρέσει τόσο πολύ.
Τι ενδιαφέρον. Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ.
Τι έχουμε εμείς;
Νιώθεις πως είσαι μέρος του βιβλίου κατά κάποιο τρόπο.
Νιώθουμε πως είμαστε μέρος -
- αυτού του ατέλειωτου σύμπαντος.
Είμαστε πάντα εκεί.
Δεν τα πήγαινα ποτέ καλά με τη μνήμη -
- οπότε δυσκολεύτηκα με αυτούς τους χαρακτήρες.
Η γραπτή γλώσσα αποτελείται από κινεζικούς χαρακτήρες -
- που είναι εικόνες, σαν ιερογλυφικά, άρα είναι σημασιογραφικοί χαρακτήρες.
Και πρέπει να μπορείς να διαβάσεις 1850 χαρακτήρες για να διαβάσεις εφημερίδα.
Οι συνδυασμένοι χαρακτήρες προφέρονται στα κινεζικά -
- ενώ όταν είναι μεμονωμένοι, προφέρονται στα ιαπωνικά.
Οπότε δεν είναι μόνο 1850 χαρακτήρες που πρέπει να μάθεις -
- είναι πολλοί διαφορετικοί ήχοι και συμφραζόμενα.
Αν συνδυάσεις το ιδεόγραμμα του «ανθρώπου» με του «δέντρου» -
- τότε ο άνθρωπος αλλάζει μορφή σε άνθρωπο που ακουμπάει σε δέντρο -
- και τότε σημαίνει «ξεκούραση».
Το δέντρο μόνο του σημαίνει «δέντρο».
Δύο δέντρα σημαίνουν «άλσος».
Και τρία δέντρα μαζί σημαίνουν «δάσος».
Αν συνδυάσεις το ιδεόγραμμα της «γυναίκας» με αυτό του «παιδιού»...
...τότε σημαίνει «αγάπη».
Και μπορείς επίσης...
...να βάλεις το ιδεόγραμμα της «γυναίκας» κάτω από μια σκεπή...
...και με το ιδεόγραμμα της «καρδιάς», κι έτσι σημαίνει «ασφάλεια».
Είναι σαν ο τρόπος σκέψης τους να είναι εντελώς διαφορετικός.
Είναι σημαντικό να κατανοούμε ο ένας τον άλλον...
...γιατί πρόκειται για σοβαρό ζήτημα.
Μόνο αν πιστέψουμε στα όνειρά μας...
...μπορούμε να πολεμήσουμε το Σκουλήκι.
Στα δύο πρώτα του μυθιστορήματα, δεν υπάρχει τίποτα το μυστηριώδες.
Ο πρωταγωνιστής είναι ένας νεαρός που γνωρίζει πολλές κοπέλες...
...και ο καλύτερός του φίλος, ο Αρουραίος, είναι πολύ παράξενος τύπος...
...και όταν είναι με τον Αρουραίο, είναι σαν να βρίσκεται έξω από τον χρόνο.
Το μυθιστόρημα είναι ρεαλιστικό, αλλά όταν πέφτει σ' ένα δέντρο με τον Αρουραίο...
...εγκαταλείπουν το αυτοκίνητο και πάνε σ' ένα πάρκο για μπίρα.
Έτσι, ήδη σ' αυτά τα δύο μικρά, εκ πρώτης όψεως τετριμμένα μυθιστορήματα...
...αρχίζει να δουλεύει τη δυαδικότητα εξωτερικού και εσωτερικού εαυτού...
...κάτι πολύ ασυνήθιστο για την ιαπωνική λογοτεχνία μέχρι τότε.
Όταν χρησιμοποιεί μαγικά στοιχεία, τότε συχνά γίνεται πολιτικός.
Είναι μια κριτική στην κοινωνία του που καταπιέζει το άτομο.
Έτσι αφήνει το άτομο να εκφραστεί μ' αυτόν τον φανταστικό τρόπο.
Είναι μια διαρκής αναζήτηση: «Ποιος είμαι; Και ποιος είμαι μέσα μου;
Και πώς προσεγγίζεις αυτό το 'εγώ';»
Πολλοί συνάδελφοι μεταφραστές δεν θέλουν να μεταφράζουν...
...αν έχουν άλλες μεταφράσεις ως αναφορά.
Γεια σου, Άννα!
Αλλά όλα αυτά τα χρόνια που μεταφράζω Μουρακάμι, ήμουν μόνη μου.
Κανείς από τους επιμελητές μου δεν μιλάει ιαπωνικά.
Οπότε χρησιμοποιώ άλλες μεταφράσεις για να ελέγχω τη δική μου δουλειά.
- Τι λέξεις είχες; Λογοτεχνία; - Ναι, και κείμενο.
- Πρόταση και κείμενο. - Μα το κείμενο δεν είναι...
Το κείμενο είναι καλό, νομίζω.
Για εμάς τους μεταφραστές, η ιαπωνική γλώσσα είναι τόσο διαφορετική...
...έχει τόση ασάφεια που πολύ συχνά έχουμε την ελευθερία...
...να ερμηνεύσουμε πολλά ή να...
Κάθε φορά που προσπαθώ να αναλύσω τα έργα του, δεν τα καταφέρνω...
...γιατί οι άλλοι δεν συμφωνούν με την ανάλυσή μου ή...
Δεν μπορώ να είμαι σίγουρη, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι κάτι άλλο ή...
Νομίζω πως αν μεταφράζεις τον ίδιο συγγραφέα πολλές φορές...
...και με τον Μουρακάμι ο κεντρικός χαρακτήρας μοιάζει κάπως...
...τότε αποκτάς την ψευδαίσθηση...
...ότι ξέρεις πώς πρέπει να ακούγεται στα δανικά, στα γερμανικά ή στα πολωνικά.
Αναπτύσσεις την πεποίθηση ότι ξέρεις πώς θα έπρεπε να ακούγεται.
Και είναι ψευδαίσθηση, γιατί κάποιος άλλος θα έχει μια διαφορετική ψευδαίσθηση.
Αλλά η καλύτερη ψευδαίσθηση είναι πως οι αναγνώστες πιστεύουν...
...πως έτσι ακούγεται ο Μουρακάμι.
Νομίζουν ότι είσαι ο ίδιος ο Μουρακάμι και δεν θέλουν κανέναν άλλο μεταφραστή.
- Δηλαδή μιλάει όταν πλησιάζεις; - Όχι, απλή σύμπτωση είναι.
- Έχουν αυτή τη «λειτουργία έλξης». - Με καλεί.
Τους μιλάει και στο βιβλίο. Οπότε σκοράρεις χτυπώντας τους αριθμούς;
Αυτοί είναι πόντοι μπόνους. Χτυπώντας πράγματα, μαζεύεις μπόνους.
Αυτό περιστρέφεται. Όσο πιο δυνατά το χτυπάς, τόσο περισσότερους πόντους μαζεύεις.
- Α, νόμιζα πως ήταν αυτά. - Όχι, αυτά είναι σφεντόνες.
Όταν λέει «bumper», εννοεί αυτά τα ελατήρια ή τους προφυλακτήρες.
Είναι ένας σκληρός ήχος, σαν «μπαμ, μπαμ», σωστά;
Δεν είναι ακριβώς πόρτα, μοιάζει περισσότερο με πόρτα που ανοίγει στα δύο.
Εντάξει. Τότε το «κροτάλισμα» είναι καλή επιλογή; Όχι, δεν είναι αρκετά ακριβές.
- «Βρόντημα»; - Ναι.
Φαντάζομαι ότι κάνει κάπως έτσι...
Ή μήπως περισσότερο έτσι;
- Το «Μπατάν» είναι περισσότερο σαν... - Ναι.
Είναι σαν να κινείται συνεχώς έτσι, όταν φυσάει αέρας, καταλαβαίνεις;
Πώς θα το ονόμαζες αυτό;
- Πηγαίνει κάτω στους στόχους; - Τα τέρματα τα λέμε «στόχους».
Α, δηλαδή έστειλε την μπάλα σε όλες τις διαδρομές και προς όλους τους «στόχους»;
- Θα στρίψω εκεί. - Ωραία.
- Είστε από την Ασίγια; - Εργάζομαι εδώ γύρω.
- Μένετε κάπου αλλού; - Ναι, μένω στο Ιτάμι.
- Είναι ωραία περιοχή για περίπατο. - Ναι, πράγματι.
Δηλαδή ήσασταν κάπου αλλού όταν έγινε ο σεισμός;
Ήμουν στο Αμαγκασάκι.
- Και εκεί δεν έγινε σεισμός; - Τα μισά σπίτια κατέρρευσαν.
- Γιατί μιλάτε ιαπωνικά; - Έχω ζήσει στην Ιαπωνία.
Αλλά ήταν πριν από πολύ καιρό. Τώρα κάνω μεταφράσεις.
- Καταλαβαίνω. - Οπότε χρησιμοποιώ τα ιαπωνικά.
Έζησα πέντε χρόνια στην Κολωνία.
- Α, άρα μιλάτε γερμανικά; - Λίγα.
- Δεν τα μιλάω τόσο καλά.
Καταλαβαίνω, αλλά δεν μιλάω καλά.
Ήμουν 30 όταν πρωτοδιάβασα ένα μυθιστόρημά του.
Σχεδόν ένιωσα πως ήταν πεπρωμένο.
Έχω διαβάσει όλα τα βιβλία του Μουρακάμι τουλάχιστον δύο ή τρεις φορές.
Μόνο και μόνο που διαβάζω τα γραπτά του νιώθω ευτυχισμένη.
Και το στιλ γραφής του είναι τέτοιο που κάθε πρόταση είναι πολύ σύντομη.
Όμως οι σύντομες προτάσεις δεν κάνουν τα πράγματα πιο λογικά.
Έτσι είσαι ελεύθερος να ερμηνεύσεις κατά βούληση τις κλειστές αυτές προτάσεις.
Γι' αυτό τα βιβλία του προσφέρονται για πολλές ερμηνείες από τους αναγνώστες.
Αυτό με ανησυχεί για τη δική μου δουλειά ως μεταφράστρια.
Όχι, όχι. Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι εννοεί πραγματικά ο Χαρούκι Μουρακάμι.
- Θα μπορούσε να σημαίνει τόσα πολλά. - Έτσι νιώθω κι εγώ.
Το ότι αφήνει κάτι «άγνωστο» για τους αναγνώστες είναι ο τρόπος του, νομίζω.
Μ' αυτόν τον τρόπο, μας προσκαλεί να χρησιμοποιήσουμε τη φαντασία μας.
Ίσως γι' αυτό οι ιστορίες μοιάζουν πιο οικείες στις δικές μας εμπειρίες...
Πήγα στη Γαλλία με τους γονείς μου όταν ήμουν 15.
Επισκεφτήκαμε ένα μουσείο με ταπετσαρίες γκομπλέν.
Με είχαν συναρπάσει τόσο αυτές οι ταπετσαρίες που διηγούνται ιστορία -
- και απαιτούν πάρα πολύ χρόνο για να φτιαχτούν.
Επισκέφτηκα αυτά τα μέρη σήμερα, ήθελα να δω πώς είναι.
Έτσι, όταν τελείωσα το λύκειο, πήγα στη Γαλλία ως μαθητευόμενη υφαντουργού.
Οπότε έπρεπε να μάθω γαλλικά.
«Εγώ, ο Πουλ Χολμ, επιτρέπω στην κόρη μου να ταξιδέψει στη Γαλλία -
- για να μάθει γαλλικά και υφαντική.
Σε περίπτωση οικονομικών δυσκολιών -
- δεσμεύομαι να της παρέχω τα απαραίτητα μέσα.»
Έμενα με μια υφαντουργό που έγραφε μυθιστορήματα στον ελεύθερο χρόνο της.
Και δεν ξέρω γιατί πετούσε τα χειρόγραφά της -
- σε ένα καλάθι αχρήστων στο σπίτι μου. Βλέπετε, δεν έμενα στο δικό τους.
Έτσι μπορούσα να διαβάζω το μυθιστόρημά της ενώ το έγραφε -
- και μιλούσε για την απιστία της με έναν γείτονα.
Αναρωτιέμαι αν υπάρχει στα παλαιοβιβλιοπωλεία.
- Αυτό ίσως είναι δύσκολο. - Ψάχνετε το ίδιο με αυτό;
Το θέλω πολύ.
Το έχω ζητήσει σε πολλά βιβλιοπωλεία, αλλά δεν το έχουν ποτέ.
Όχι;
Αλλά ακόμα το ψάχνω. Νομίζω πως κάποτε θα το βρω.
Ζούσα πολύ απομονωμένη στα βουνά.
Είχαν πολλά βιβλία σ' εκείνο το σπίτι. Θυμάμαι κυρίως -
- ότι είχε τέσσερα ιαπωνικά βιβλία που τους είχαν κάνει βαθιά εντύπωση -
- και που έλεγαν πως ήταν σημαντικά να τα διαβάσει κανείς.
Οπότε τα διάβασα.
Ειδικά το μυθιστόρημα του Καουαμπάτα «Το Σπίτι των Κοιμισμένων Καλλονών».
Για ένα σπίτι όπου ναρκώνουν νεαρές και πανέμορφες γυναίκες.
Μετά τις βάζουν σ' ένα κρεβάτι, για να πλαγιάζουν ανίκανοι ηλικιωμένοι.
Δεν είχα ξαναδιαβάσει ποτέ κάτι σαν κι αυτό το βιβλίο.
Έτσι πήγα στην Ιαπωνία για να δω αν μου άρεσε η χώρα.
Ήταν πραγματικά... ο δικός μου προσωπικός χώρος.
Δεν είχε απομείνει τίποτα... από τον τόπο καταγωγής μου.
ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΜΕ ΚΙΜΟΝΟ
Πρώτος μήνας... Ένας νέος κόσμος... Συγκίνηση... Μαθαίνω ιαπωνικά...
Μετακόμιση από... Γνωρίζει τον Σκοτ... Ξεκινά ως... Παρατείνει την παραμονή...
Η ιαπωνική πολιτική στρέφεται όλο και περισσότερο προς τα δεξιά.
Ολόκληρος ο κόσμος κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.
Ίσως λοιπόν δούμε τον κόσμο να αλλάζει.
Πέρασαν περίπου 20 χρόνια ανάμεσα στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.
Τις δύο μεγαλύτερες... καταστροφές.
Τώρα έχουμε να δούμε κάτι τέτοιο εδώ και 70 χρόνια.
- Οπότε... - Νομίζεις ότι θα συμβεί τώρα;
Νιώθω πως μπορεί να συμβεί -
- μέσα σε ένα-δύο χρόνια.
- Έτσι νομίζεις; - Είναι πιθανό.
Ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται σε μια βίαιη φάση τώρα.
Και η ρητορική σκληραίνει. Ούτε στη Δανία είναι ωραία τα πράγματα.
Όμως η Δανία είναι πιο σταθερή.
Δεν πάνε καλά τα πράγματα τελευταία. Είναι πραγματικά τρομακτικό.
Δημοκρατία σημαίνει να αποδέχεσαι διαφορετικές απόψεις και κοσμοθεωρίες.
Άνθρωποι που μεταδίδουν τέτοια μηνύματα, φιλόσοφοι, άνθρωποι των γραμμάτων...
...καλλιτέχνες.
Αν κανείς δεν περάσει αυτό το μήνυμα, οι νέοι θα κλειστούν στον εαυτό τους.
- Κι έτσι το κακό μπορεί να επικρατήσει. - Ακριβώς.
Δεν γνωρίζω πολλά για τον κόσμο έξω από την Ιαπωνία.
Αλλά η Ιαπωνία απομονώνεται.
Έτσι όπως έχουν τα πράγματα, δεν υπάρχει διέξοδος.
Καταλαβαίνεις τώρα γιατί σε χρειάζομαι;
Μπορώ να βασιστώ σε σένα στη μάχη ενάντια στο Σκουλήκι;
Το Σκουλήκι ζει υπόγεια.
Εκεί απορροφά κάθε μικρή δόνηση -
- τις συσσωρεύει μέσα του και μέσω μιας χημικής διαδικασίας -
- μετατρέπει αυτές τις δονήσεις σε μίσος.
Το Σκουλήκι είναι πλέον τόσο επικίνδυνο -
- που δεν μπορούμε πια να το αγνοούμε.
Το Σκουλήκι έχει συσσωρεύσει τόσο πολύ μίσος -
- που έχει φουσκώσει και έχει γίνει γιγάντιο.
Παρόλο που δεν θέλουμε -
- πρέπει να πάμε στο μέρος όπου κρύβεται το Σκουλήκι.
Αν χάσουμε τη μάχη -
- κανείς δεν θα μας λυπηθεί.
Ακόμα κι αν πετύχουμε -
- κανείς δεν θα μας επαινέσει.
Οπότε, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα -
- η δική μας θα είναι μια μοναχική μάχη.
Οι μόνοι που θα ξέρουν τι συνέβη -
- θα είμαστε εσύ κι εγώ.
Θα υπάρχουν 600 άτομα στην αίθουσα και θα κάθονται μέχρι πίσω.
Κι εσείς οι δύο θα κάθεστε... Έχω μόνο μία καρέκλα...
Αλλά θα είστε εδώ μπροστά, σαν δύο τελείες, και θα μιλάτε.
Και είναι μια ξεχωριστή περίσταση, επειδή είναι εδώ με τη μεταφράστριά του.
Και νομίζω πως πρέπει να το αξιοποιήσουμε αυτό.
Γιατί εσείς οι δύο έχετε αυτή την πολύ ιδιαίτερη σχέση όπου είστε -
- τόσο πολύ συνδημιουργός όσων διαβάζουν οι Δανοί.
Πολύ, πολύ συναρπαστικό, και πολύ...
Πολύ... Κάπως...
...ιδιαίτερο που θα μπει στο επίκεντρο, γιατί αυτό συμβαίνει σπάνια.
Το θέμα θα μπορούσε να είναι «η σκιά», γιατί η σκιά υπάρχει σε πολλά έργα του.
Αυτό θα μπορούσε να είναι εικόνα της σκοτεινής πλευράς του ανθρώπου, κι αν είναι...
Χωρίς σκιά δεν υπάρχει φως -
- οπότε αν δεν έχεις τη σκιά, το σκοτάδι, τότε δεν μπορείς ν' αγαπήσεις.
Στα ιαπωνικά λένε ότι χάνεις την καρδιά σου -
- αλλά στα αγγλικά αυτό αποδίδεται ως «μυαλό».
Αλλά στα δανικά βάζω «καρδιά», το ιαπωνικό ιδεόγραμμα της «καρδιάς».
Μπορεί να διαφέρει τόσο. Στα ιαπωνικά χάνεις την ικανότητα ν' αγαπάς, να νιώθεις.
- Ίσως ακόμα και την ικανότητα να θυμάσαι. - Ναι.
- Στο Εδιμβούργο ήταν πολύ δυσάρεστα. - Αλήθεια;
Έπρεπε να υπογράψει βιβλία μετά τη συνέντευξη, που κράτησε δύο μέρες.
Και πριν καν τελειώσει την τελευταία του πρόταση -
- ο κόσμος πετάχτηκε πάνω κι έτρεξε να πάρει αυτόγραφο.
- Όταν στέλνεις μια τέτοια πρόταση... - Ναι;
Με κάνει να αμφιβάλλω, γιατί είναι σημαντική πρόταση, έτσι;
Να είναι όπως αυτή που μου έστειλες;
Νομίζω πως δουλεύει το: «Όλα μαίνονται γύρω μας».
Αυτό δεν ταιριάζει.
Δεν θα ταίριαζε το: «Και κανείς δεν μπορεί να κρατήσει τίποτα»;
Δεν λέει αυτό.
Λέει απλώς ότι κανείς δεν μπορεί να το κρατήσει ή να το αρπάξει.
Θα μπορούσε κάλλιστα να πούμε: «Όλα περνούν αστραπιαία.
Κανείς δεν προλαβαίνει να τα αρπάξει. Έτσι ζούμε τις ζωές μας».
Θα εκδοθεί πριν έρθει;
Ναι, η Καμίλα θέλει να μεσολαβήσουν -
- περίπου 14 μέρες ανάμεσα στην ημερομηνία έκδοσης και την άφιξή του.
- Τι να κάνω; - Πριν καθόσουν σταυροπόδι.
Έτσι χαλαρώνεις; Θέλω να είσαι άνετη.
- Μισώ τους λεκέδες και όλα αυτά. - Από εδώ πάνω δεν βλέπω κανέναν λεκέ.
Η πρώτη φορά που έπεσα πάνω σε μυθιστόρημα του Μουρακάμι ήταν το...
...καλοκαίρι του '95.
Τότε διάβασα το «Νορβηγικό Δάσος» για πρώτη φορά.
Με παρέσυρε εντελώς και ήθελα πολύ να το μεταφράσω -
- γιατί είναι πολύ... κοντά στη γλώσσα μου -
- οπότε αφού το διάβασα, ονειρευόμουν να τον μεταφράζω.
- Να κοιτάω απ' το παράθυρο ή ψηλά; - Θα δοκιμάσουμε διάφορες πόζες.
Αλλά έχεις καλλιεργήσει και στενή σχέση μαζί του για πόσο, 15...
- 17, 18 χρόνια. - Σχεδόν 20 χρόνια.
Μάλλον είναι ο συγγραφέας που σήμανε τα περισσότερα για σένα;
Έχει γίνει μεγάλο κομμάτι της ζωής μου και μεγάλο κομμάτι της δουλειάς μου.
Κάνω επίσης ομιλίες γι' αυτόν.
Είναι πολύ παράξενο να είσαι τόσο... στενά συνδεδεμένη με έναν συγγραφέα -
- αλλά είναι και τεράστιο προνόμιο.
Τους πιο φανατικούς θαυμαστές του τους γνωρίζω κυρίως στις ομιλίες μου.
- Έχει γίνει κάτι σαν ίνδαλμα. - Από αυτή την άποψη, διχάζει.
Όταν κάποιοι τον διαβάζουν, παρασύρονται και δεν κοιτούν ποτέ πίσω.
Άλλοι πάλι δεν μπαίνουν ποτέ στο κλίμα.
Η ΔΑΝΕΖΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΟΥΚΙ ΜΟΥΡΑΚΑΜΙ
Έρχεσαι πολύ κοντά σε έναν άνθρωπο, όταν μεταφράζεις τα γραπτά του.
Υπάρχουν τόσες ιδιορρυθμίες στη γραφή ή στις εικόνες που χρησιμοποιεί -
- που κατά κάποιον τρόπο αντικατοπτρίζουν τι είδους άνθρωπος είναι ο συγγραφέας.
- Πόσα χρόνια έχετε το σούσι μπαρ; - 55 χρόνια.
Υπάρχει από την εποχή του πατέρα μου. Πέθανε πριν από τέσσερα χρόνια.
Τώρα το εστιατόριο το τρέχει ο σύζυγός μου.
Όταν όμως βγείτε στη σύνταξη, οι γιοι σας...
- Δεν θέλουν να το αναλάβουν. - Αλήθεια;
Δεν αποφέρει πια πολλά κέρδη.
Οι νέες οικογένειες προτιμούν το σούσι σε κυλιόμενο ιμάντα.
Εμείς κάνουμε διανομή σούσι σε ηλικιωμένους.
Οι περισσότεροι πελάτες μας μάς ακολουθούν εδώ και 50 χρόνια.
Οι νέες οικογένειες δεν παραγγέλνουν τέτοιο σούσι.
Τώρα παραγγέλνουν πίτσα, όχι σούσι.
Έτσι έχουν τα πράγματα πλέον.
Πολλά παραδοσιακά σούσι μπαρ αναγκάζονται να κλείσουν, και τα παιδιά μου το ξέρουν.
Ξέρουν επίσης ότι είναι σκληρή δουλειά. Μας έχουν δει να μοχθούμε χωρίς ελεύθερο χρόνο.
- Όμως είναι ωραία να δουλεύετε μαζί; - Καμιά φορά τσακωνόμαστε.
- Ναι, τσακωνόμαστε. - Φαντάζομαι έτσι συμβαίνει.
- Αρκετά συχνά μάλιστα... - Το καταλαβαίνω.
Σας ευχαριστώ για το φαγητό.
Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς τη μετάφραση. Καθόλου.
Θέλουμε να διαβάζουμε κι άλλα πράγματα πέρα απ' όσα γράφονται στη γλώσσα μας.
Αν διαβάζαμε μόνο δανέζικα μυθιστορήματα, δεν θα έφταναν για μια ζωή.
Τότε δεν θα είχαμε παγκόσμια λογοτεχνία.
Θέλουμε να γνωρίσουμε άλλους κόσμους. Τα βιβλία σ' το επιτρέπουν αυτό.
Αν δεν αντέχουμε τόσες εκπομπές άνθρακα και πρέπει να σταματήσουμε τα ταξίδια -
- τότε μπορούμε να διαβάζουμε.
Είναι ένας εύκολος τρόπος να ταξιδεύεις.
- Γεια σου, Μίκαελ. - Γεια σου, Μέτε.
Πού είναι το βιβλίο; Το έκρυψες;
- Είναι κρυμμένο στην αποθήκη. - Όχι. Όχι!
- Θέλεις να το δεις αμέσως; - Ναι! Είναι όπως το ήλπιζες;
Φαίνεται υπέροχο. Για να το δω καλά.
Α, ναι. Ορίστε ένα ψαλίδι.
Τότε είναι σαν...
... τελετή εγκαινίων.
Ω, φαίνεται υπέροχο.
- Καμβάς είναι στο εξώφυλλο; - Ναι, και βγήκε πολύ λευκό.
Η επόμενη επιλογή ήταν σε πολύ κρεμ χρώμα -
- και δεν το θέλαμε αυτό.
Ίσως νιώσει ότι εδώ είναι λίγο ασαφές, όχι αρκετά έντονο.
Αλλά από αυτή την πλευρά είναι τέλειο, πραγματικά όμορφο.
Για να δω τους αρουραίους μου.
Με βοήθησες πραγματικά στον αγώνα μου.
Συμφωνήσαμε ότι δεν πρέπει να πέσει πάνω σε ένα σωρό φανατικούς θαυμαστές.
- Θα χρησιμοποιήσει την κεντρική είσοδο; - Όχι, θα μπει από την είσοδο προσωπικού.
Με βοήθησες στα όνειρά σου.
Καλύτερα που δεν θυμάσαι.
Η μάχη έλαβε χώρα στη σφαίρα της φαντασίας.
Εκεί πολεμάμε.
Εκεί κερδίζουμε ή χάνουμε.
Χαρούκι Μουρακάμι.
Χάρι... Χαρούκι Μούρα... Μουρακάμι.
Χαρούκι.
Ο Μουρακάμι τιμήθηκε με το Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν στο Όντενσε -
- και τα περισσότερα μυθιστορήματά του στα δανικά μεταφράζονται από τη Μέτε Χολμ.
Ζήτησε να τη συναντήσει στη σκηνή. Ήθελε να της μιλήσει προσωπικά.
Χάρη σε εσένα μπόρεσα να πολεμήσω το Σκουλήκι.
Χρησιμοποιήσαμε όλα τα όπλα που μπορούσαμε να βρούμε.
Καταφέραμε να πλήξουμε το Σκουλήκι -
- αλλά η μάχη δεν έχει τελειώσει.
Τώρα όλα θολώνουν.
Αλλά θέλω πραγματικά να καταλάβεις τι σου λέω.
«Δεν υπάρχει τέλεια γραφή -
- όπως δεν υπάρχει και τέλεια απελπισία.»
Μετάφραση AI, δουλεμένη σε 5 περάσματα subtitles.help/how — δες πώς φτιάχτηκε